Abstract

Alkol ve madde kullanım bozukluğu, önlenebilir ve kronik hastalıklardır. Vücutta hemen her sistemde ciddi boyutta hasar gelişebildiğinden alkol ve madde ile ilişkili durumlar psikiyatrik bir hastalık olmanın ötesinde önemli bir halk sağlığı sorunu olarak bireyi ve toplumu tehdit etmektedir. Alkol ve madde kullanım bozukluğu olan bireylerin birçok komorbid tıbbi hastalığının olduğu, bu birlikteliğin prognozu olumsuz etkilediği bilinmektedir. Alkol madde kullanımı olan bireyler; özellikle ergen, yaşlı, kadın, gebe gibi spesifik riskli gruplar bağımlılık geliştiğinde bireysel, ailevi, adli, sosyokültürel pek çok kaygı ve /veya engel nedeniyle çoğu zaman kullanımlarını ifade etmekten, ilgili uzmana tedavi başvurusunda bulunmaktan kaçınmaktadır. Birinci basamak sağlık çalışanlarının hizmet alanı her yaş, cinsiyet ve her semptomdaki riskli bireyi kapsamaktadır. Bireylerin mutlaka birinci basamak sağlık hizmetlerine kaydı , aileleri ile birlikte bulunmaktadır. Birinci basamağa bireylerin herhangi bir sebeple başvuru olasılığı diğer sağlık hizmetleri basamaklarına kıyasla daha yüksektir. Bu açılardan bakıldığında alkol madde kullanım sorunu olan bireylere birinci basamakta koruyucu, destekleyici, tedavi edici yaklaşımların tartışılmaz önemi vardır. Alkol ve maddenin riskli kullanım durumlarını , bağımlılığa giden süreçleri, eşlik etme olasılığı olan tıbbi durumları bilmek, birinci basamaktaki yetki ve etkinliğinin farkında olmak, stigmadan uzak bir yaklaşım gerekmektedir. Bu derlemede birinci basamak sağlık çalışanlarının mesleki pratiklerinde alkol-madde kullanımı sorununa yaklaşımları; birincil ve ikincil koruma hizmetleri kapsamında yapabilecekleri ile ilgili pratik bilgiler sunulması amaçlanmıştır.

Key words: alkol kullanım bozukluğu, madde kullanım bozukluğu, Birinci basamak sağlık hizmetleri